“Het zijn mensen die een beroep betekenis geven”

De accountancysector verandert razendsnel. Digitalisering, automatisering en artificiële intelligentie herschikken taken, processen en verwachtingen. Voor sommigen klinkt dat als een waarschuwing. Voor Ben Peeters vooral als een uitnodiging om scherper te kijken naar waar het in het beroep echt om draait. Niet technologie staat volgens hem centraal, maar mensen: hun oordeel, hun verantwoordelijkheid, hun vermogen om vertrouwen te bouwen en ondernemers richting te geven. In dit gesprek pleit hij voor een ander verhaal over accountancy: minder defensief, minder gefixeerd op wat verdwijnt, en veel trotser op de maatschappelijke waarde van het beroep.

Er wordt vaak gezegd dat software en AI een groot deel van het werk van accountants zullen overnemen. Deel je die visie?

"Niet echt," zegt Ben Peeters zonder omwegen. "Software neemt taken over, geen beroepen. En dat onderscheid is cruciaal." Volgens hem wordt het debat vandaag te vaak te simplistisch gevoerd. Alsof een beroep kan worden herleid tot een optelsom van handelingen die je al dan niet kunt automatiseren. "Een accountant is niet zomaar iemand die een reeks taken uitvoert. Het beroep draait ook om verantwoordelijkheid, context, professioneel oordeel en vertrouwen. Wanneer een ondernemer voor een belangrijke beslissing staat, zoekt die geen tool. Hij zoekt iemand die mee kan denken, nuanceren, geruststellen en richting geven." Technologie verandert dus zonder twijfel de manier van werken, zegt hij, maar niet de essentie van waarom het beroep bestaat. "Automatisering maakt cijfers sneller beschikbaar. Maar accountants maken ze bruikbaar."

Toch lijken veel softwarecampagnes te suggereren dat accountancy vooral een efficiëntieprobleem is.

"Dat is precies wat mij zorgen baart," zegt hij. Natuurlijk begrijpt Ben Peeters dat softwarebedrijven hun oplossingen in de markt willen zetten. "Dat is hun rol, daar is op zich niets mis mee. Maar als je software verkoopt door het beeld op te roepen van de trage, administratieve, foutgevoelige of zelfs achterhaalde accountant, dan doe je meer dan een product positioneren. Dan beïnvloed je mee het imago van een volledig beroep." En daar wringt volgens hem het schoentje. In een sector die vandaag al worstelt met instroom en talentontwikkeling, is het riskant om voortdurend te communiceren alsof grote delen van het beroep binnenkort overbodig worden. "Dan moet je niet verbaasd zijn dat jonge mensen zich afvragen waarom ze nog voor accountancy zouden kiezen. Als wij zélf vooral benadrukken wat verdwijnt, wie wordt dan nog warm van wat blijft?"

Je bent daar behoorlijk kritisch over.

"Omdat het intussen een sectorvraagstuk is geworden," antwoordt hij. Volgens Peeters dragen alle spelers daarin verantwoordelijkheid: accountantskantoren, softwarehuizen, beroepsorganisaties, opleidingsinstellingen en vakmedia. "Iedereen die actief is in onze sector heeft uiteindelijk baat bij een sterk, aantrekkelijk en geloofwaardig beroepsimago. Dat betekent niet dat technologie met argwaan moet worden bekeken, integendeel. We mogen best enthousiast zijn over innovatie. Alleen moeten we het volledige verhaal vertellen. Accountants begeleiden starters die hun droom waarmaken, ondersteunen familiale ondernemingen bij generatiewissels, helpen ondernemers door moeilijke periodes, zorgen voor rechtszekerheid en maken groei, werkgelegenheid en innovatie mee mogelijk. Dat is toch een bijzonder mooi maatschappelijk verhaal?" Zijn punt is duidelijk: als de sector zelf de rijkdom van het beroep niet uitdraagt, zal niemand anders het in haar plaats doen.

Wat zou je dan graag anders zien in de communicatie over accountancy?

Peeters zou vooral graag afstappen van het frame waarin technologie en accountancy als tegenpolen worden voorgesteld. "Het hoeft niet te gaan over mens versus machine. Het mag veel meer gaan over mens mét machine. In die benadering is technologie geen vervanger, maar een versterker. Ze zorgt ervoor dat informatie sneller beschikbaar is, dat processen vlotter verlopen en dat routinewerk slimmer kan worden georganiseerd. Maar mensen geven betekenis aan cijfers. Mensen bouwen vertrouwen. Mensen helpen beslissen. En precies daar ligt de kern van de toekomstige meerwaarde van de accountant. Data wordt almaar overvloediger. Betekenis wordt schaarser. En hoe meer data er is, hoe belangrijker het wordt dat iemand ze juist kan plaatsen."

Wat bedoel je precies met ‘betekenis geven’ aan cijfers?

"Een ondernemer heeft vandaag zelden een tekort aan cijfers," legt hij uit. "De échte uitdaging is begrijpen wat die cijfers betekenen voor zijn onderneming, zijn medewerkers, zijn gezin en zijn toekomst. Een dashboard kan perfect tonen dat de marge daalt, maar daarmee ben je er nog niet. Het scherm vertelt je niet waarom dat gebeurt, welke risico’s erachter zitten of welke keuzes zich nu aandienen. Dat gesprek gebeurt tussen mensen." Volgens Peeters ligt daar de essentie van het vak: cijfers omzetten in inzicht en inzicht vertalen naar betere beslissingen. "Zolang ondernemers beslissingen moeten nemen in een complexe realiteit, zullen ze nood hebben aan mensen die verder kijken dan de data alleen."

In veel campagnes horen we ook dat accountants moeten evolueren van compliance naar advies. Hoe kijk je daarnaar?

Ook daar ziet Peeters een te eenvoudige tegenstelling. "Ik begrijp uiteraard waar die boodschap vandaan komt. Men wil benadrukken dat accountants ook strategische partners kunnen zijn. Alleen wordt dat soms vertaald alsof compliance minderwaardig werk is en advies de enige ‘echte’ meerwaarde zou vertegenwoordigen. En dat klopt niet." Goede compliance creëert volgens hem rust, betrouwbaarheid en rechtszekerheid. En net dat is voor veel ondernemers van onschatbare waarde. "Ondernemers hebben nood aan allebei: betrouwbare uitvoering én doordacht advies, liefst goed op elkaar afgestemd. In grotere organisaties geldt dat des te meer, waar verschillende teams en expertises goed moeten samenwerken om echt waarde te creëren.”

Wat betekent die evolutie voor leiderschap binnen accountantskantoren?

Voor Peeters ligt daar misschien wel de grootste uitdaging van de komende jaren. "Technologie kunnen we aankopen. Software kunnen we implementeren. Maar mensen ontwikkelen, dat is iets helemaal anders. Accountancy is historisch sterk gebouwd op vakkennis, technische correctheid en kwaliteit van uitvoering. Dat blijft belangrijk, maar het is niet langer voldoende. De accountant van morgen moet ook kunnen luisteren, communiceren, adviseren, samenwerken, omgaan met weerstand en professioneel oordeel vormen in onzekere situaties. Dat vraagt een ander soort leiderschap: minder louter hiërarchisch en meer ontwikkelingsgericht.”

Heeft dat ook gevolgen voor de manier waarop we accountants opleiden?

"Absoluut," zegt hij. Volgens Peeters vertrekken opleidingen vandaag nog te vaak vanuit kennisoverdracht alleen, terwijl kennis steeds toegankelijker wordt. "De echte uitdaging ligt meer en meer in het ontwikkelen van vaardigheden. Moeilijke gesprekken voeren, vertrouwen opbouwen, luisteren, adviseren, omgaan met weerstand, risico’s inschatten, reflecteren en professioneel oordelen. Dat leer je niet door er alleen over te lezen. Dat ontwikkel je via ervaring, observatie, oefening, feedback en reflectie.”

Hoe zie je die opleiding van de toekomst concreet voor zich?

"Mensgerichter, ervaringsgerichter en eerlijk gezegd ook een stuk realistischer," zegt Peeters. Hij gelooft dat accountancy veel kan leren van disciplines zoals geneeskunde, psychologie, coaching en leiderschapsontwikkeling. "Daar beseft men al langer dat professionele excellentie ontstaat in de wisselwerking tussen theorie, praktijk en reflectie." Opleidingen mogen volgens hem minder lijken op eenrichtingsverkeer en meer op leeromgevingen waarin professionals samen casussen bespreken, dilemma’s onderzoeken en ervaringen delen. "Professionele groei ontstaat niet doordat iemand je vertelt wat je moet denken. Ze ontstaat doordat je leert nadenken over wat je meemaakt.”

Waar komt jouw persoonlijke betrokkenheid bij dit thema vandaan?

Daar moet hij niet lang over nadenken. "Waarschijnlijk omdat ik het beroep de voorbije bijna drie decennia vanuit heel verschillende invalshoeken heb mogen beleven." Hij bouwde een accountantskantoor uit, nam twee kantoren over en verkocht uiteindelijk ook zijn eigen kantoor. Daardoor leerde hij niet alleen de technische dimensie van accountancy kennen, maar ook de ondernemende, strategische en menselijke kant ervan. "Een overnametraject doet iets met ondernemers, medewerkers, klanten en leiders. Dat ervaar je pas echt als je er zelf middenin zit." Een sabbatperiode gaf hem bovendien de kans om afstand te nemen, terug te blikken en scherper te formuleren wat hij vandaag nog aan de sector wil bijdragen. "Die periode heeft mij geholpen om niet alleen te kijken naar wat ik gedaan heb, maar ook naar wat ik geleerd heb."

En wat wil je met die ervaring nu verder doen?

"Ik voel heel sterk de wens om mijn ervaring ter beschikking te stellen van collega’s," zegt Peeters. Niet vanuit de overtuiging dat hij anderen zou moeten voorschrijven hoe het moet, wel vanuit het geloof dat de sector nog veel meer kan winnen door kennis en ervaring te delen. "Ik heb groeipijnen meegemaakt, overnames en integraties begeleid, teams zien groeien en ook fouten gemaakt waaruit ik veel geleerd heb. Dat soort lessen vind je niet in een softwarehandleiding of in een klassieke cursus." De komende jaren wil hij zich daarom meer richten op coaching, begeleiding en kennisdeling binnen de accountancysector. Niet alleen over strategie en ondernemerschap, maar ook over leiderschap, cultuur, klantrelaties en professionele ontwikkeling. Bij overnames bijvoorbeeld ziet hij vaak dat waarderingen, contracten en fiscale structuren veel aandacht krijgen, terwijl de menselijke kant onderbelicht blijft. "Een overname slaagt niet alleen door de kwaliteit van een contract. Ze slaagt wanneer mensen samen een nieuwe werkelijkheid willen bouwen."

Als je de sector één duidelijke boodschap zou mogen meegeven, welke is dat dan?

Peeters formuleert het helder: "Laten we stoppen met ons beroep voortdurend te definiëren vanuit wat verdwijnt. Laten we het definiëren vanuit wat blijft én vanuit wat belangrijker wordt." Voor hem gaat de toekomst van accountancy niet over minder accountants, maar over accountants die dankzij technologie meer ruimte krijgen om te doen waar ze echt sterk in zijn. "Maar dan moeten we wel samen een ander verhaal vertellen. Een verhaal dat niet vertrekt vanuit tekortkomingen, maar vanuit mogelijkheden. Niet vanuit vervanging, maar vanuit versterking. Niet vanuit angst voor verandering, maar vanuit trots op de maatschappelijke rol die ons beroep elke dag opnieuw vervult." Zijn slotzin vat de kern van het hele gesprek samen: "De toekomst van accountancy is geen puur technologisch vraagstuk. Het is in de eerste plaats een mensenvraagstuk. Software kan processen versnellen, maar het zijn mensen die een beroep betekenis geven."

Dankjewel, Ben.

Danny De Pourcq